De meerkoet als bekende watervogel
Kunnen meerkoeten vliegen? In Nederland zie je vaak een meerkoet in de buurt van water. Deze vogel komt voor in parken, sloten en langs de randen van rivieren. Met zijn zwarte veren, witte snavel en rode ogen valt hij goed op tussen andere watervogels zoals eenden of zwanen. De meerkoet wordt vaak verward met het waterhoen, maar hij heeft een stevig en rond lichaam, terwijl het waterhoen slanker is. In veel steden en dorpen zijn deze vogels het hele jaar door te zien, want ze zijn echte overlevers die zich makkelijk aanpassen aan verschillende plekken.
Het bijzondere lijf van de meerkoet
Een meerkoet heeft een sterk, stevig lijf dat goed past bij zijn leven op en rond het water. De poten zijn opvallend lang en hebben grote tenen met lobben, die lijken op zwemvliezen. Hiermee loopt en zwemt hij makkelijk over waterplanten. Ondanks het stevige lichaam ziet een meerkoet er soms een beetje onhandig uit als hij op de kant rondstapt. Zijn vleugels zijn relatief kort en lijken niet gemaakt voor rijke, lange vliegreizen zoals bij bijvoorbeeld ganzen. Toch zijn zijn vleugels krachtig genoeg voor wat nodig is in zijn dagelijks bestaan.
Wanneer meerkoeten de lucht in gaan
Veel mensen denken dat ze nooit een meerkoet hebben zien vliegen. Het is waar dat deze vogels niet zomaar voor hun plezier de lucht in gaan, zoals spreeuwen of zwaluwen dat kunnen doen. Meestal blijft een meerkoet dicht bij het water. Maar vliegen kunnen ze wel degelijk. Dit gebeurt vaak als zij zich aangevallen voelen, op zoek moeten naar eten of als het water waar ze wonen droogvalt. Voor korte afstanden maakt de meerkoet een flink kabaal als hij over het water rent om op te stijgen. Soms maakt hij zelfs een hele sprint over het wateroppervlak, flapperend met zijn vleugels en spetterend met zijn poten, tot hij loskomt van het water. Dit opstijgen vraagt erg veel kracht en energie, dus doet de vogel het alleen als het echt moet.
Waarom zie je meerkoeten zelden vliegen
Meerkoeten zijn van oorsprong echte watervogels en voelen zich het veiligst in en dichtbij hun vertrouwde sloot of vijver. De meeste taken kan een meerkoet lopend, zwemmend of duikend uitvoeren. Ze bouwen hun nesten in het riet of tussen waterplanten, waar genoeg voedsel te vinden is. Vluchten voor roofdieren of grote mensenmassa’s gebeurt meestal door snel het water op te zoeken of weg te duiken, in plaats van echt te vliegen. Pas als het niet anders kan, kiezen ze voor een vlucht door de lucht. Soms trekken meerkoeten in een zachte winter met een kleine groep vanuit het ene deel van Nederland naar het andere, bijvoorbeeld van het binnenland naar de kust, maar echt lange trektochten maken ze bijna nooit.
Zo herken je vliegende meerkoeten
Hoewel het weinig voorkomt, kun je een meerkoet dus tóch zien vliegen als je goed oplet. Eerst zie je vaak het lawaai van hun flinke ren over het water, dan het geweld van hun vleugelslag. Meestal blijft de vogel laag en landt hij weer bij het volgende veilige stukje water. Het gebeurt wel dat jonge meerkoeten oefenen met hun vleugels, maar ze zijn pas vliegvlug als ze een paar weken oud zijn. In de winter zie je het soms dat vele vogels tegelijk korte stukken vliegen, op zoek naar open water als er ijs ligt. Zo’n vlucht is voor hen vaak zwaar en ziet er wat klunzig uit, vergeleken met meer elegante vliegers als eenden of ganzen. Toch lukt het ze prima om zich door de lucht te verplaatsen als het écht nodig is.
Veelgestelde vragen over het vliegen van meerkoeten
-
Kunnen meerkoeten lange afstanden vliegen zoals trekvogels?
Nee, meerkoeten kunnen geen echt lange reizen maken. Hun lijf is niet gebouwd voor urenlang vliegen zoals bij sommige andere vogels. Meestal vliegen ze alleen korte stukken naar een volgend water of als er gevaar dreigt.
-
Waarom zie ik een meerkoet bijna nooit vliegen?
De reden dat je een meerkoet bijna nooit ziet vliegen komt doordat ze zich veiliger voelen in het water. Ze kiezen er eerder voor om te zwemmen of te duiken bij gevaar dan om te vliegen. Vliegen gebeurt pas als het echt nodig is.
-
Hoe krijgt een meerkoet voldoende snelheid om op te stijgen?
Een meerkoet heeft een flinke aanloop nodig voordat hij loskomt van het water. Hij rent meestal met veel lawaai over het wateroppervlak terwijl hij hard met zijn vleugels slaat.
-
Hoe oud moet een jonge meerkoet zijn voor hij kan vliegen?
Een jonge meerkoet is na ongeveer zes tot acht weken oud genoeg om te kunnen vliegen. Eerst oefenen ze met hun vleugels voordat ze echt van de grond komen.
-
Wat is het grootste verschil tussen een meerkoet en bijvoorbeeld een eend als het om vliegen gaat?
Het grootste verschil is dat een meerkoet veel minder vaak en veel minder soepel vliegt dan een eend. Een eend stijgt makkelijker op, terwijl een meerkoet het liefst in het water blijft.
